Energie
Fossiele brandstoffen raken op. We moeten op zoek naar alternatieve energiebronnen. Biomassa als houtafval, stro, palmolie en ethanol zijn dat. Biomassa kan bijdragen aan het terugdringen van de CO2-uitstoot. Maar er zijn grote dilemma’s.
Er is voor de verbouw veel (landbouw)grond nodig. Sommige gewassen vereisen veel kunstmest, bestrijdingsmiddelen en water. Vaak zijn arbeidsomstandigheden op de plantages slecht.
Kunnen we biobrandstofgewassen verbouwen op een verantwoorde wijze? Die niet ten koste gaat van mensen, landbouwgrond of milieu? En is het verantwoord om die biomassa uit ontwikkelingslanden naar Europa te verschepen om hier op te stoken?
(Foto: Marcelo Greco)
Wat is er aan de hand
Om kolen, olie en gas als traditionele brandstoffen op termijn te kunnen vervangen zijn enorme hoeveelheden biomassa nodig.
Ethanol uit suikerriet en biodiesel uit sojaolie en palmolie zijn eenvoudig te gebruiken om benzine en diesel te vervangen. Houtsnippers en palmvet kunnen kolen vervangen in energiecentrales.
Deze traditionele (1e generatie) biobrandstoffen kennen wel nadelen.
De productie kost veel ruimte als we substantiële volumes willen verbouwen. Daardoor verdringen biobrandstofgewassen voedselgewassen of tropisch regenwoud.
Daarnaast verbruikt de verbouw van suikerriet, oliepalm en soja veel water en bestrijdingsmiddelen. Ook zijn de arbeidsomstandigheden, bijvoorbeeld op suikerrietplantages, vaak erg slecht.
Solidaridad wil een rol spelen bij het verduurzamen van de teelt van biomassa.
Wat doet Solidaridad
Solidaridad werkt samen met boeren en energiebedrijven aan het verduurzamen van de hele biomassaketen. Het gaat daarbij om mens- en milieuvriendelijke teelt en efficiënt transport en gebruik van biomassa. We zetten in op reststromen uit de land- en bosbouw (houtsnippers, koffieschillen en stro) en ethanol uit suikerriet.
De keten in het kort:
Biomassaproducenten
Vanuit het samenwerkingsverband Biomass Production Export and Certification (Biopec) onderzoeken we de mogelijkheden voor het ontwikkelen van duurzame biomassa; vooral in Brazilië en Mozambique. Daarbij gaat het om:
- Geen aantasting van natuurgebieden voor nieuwe productie;
- Verbeterde opbrengst van snel groeiende gewassen;
- Minder gebruik van kunstmest en water;
- Vormen van landbouw met goede arbeidsomstandigheden;
- Voorkeur voor het gebruik van reststromen, zoals uitgeperste suikerrietstengels, houtsnippers of koffieschillen als biobrandstof.
Handel in biomassa is een nieuwe inkomstenbron voor boeren; zoals de handel in koffieschillen.
Export en vervoer
Om afnemers (zoals energiebedrijven) zekerheid te geven dat ze duurzame biomassa gebruiken werken we aan certificeringprogramma's met pilotprojecten in Zuid-Amerika, Azië en Afrika.
Energiebedrijven
We halen energiebedrijven over om (meer) groene stroom, opgewekt met duurzame biomassa, te gebruiken.
Solidaridad is aangesloten bij de HIER-campagne om samen met tientallen bedrijven en organisaties het broeikaseffect te bestrijden. We dragen als organisatie zelf ook bij. Solidaridad heeft de CO2-uitstoot over 2008 met eigen projecten gecompenseerd.
Resultaten
In Brazilië leveren nu twee plantages en een coöperatie koffieschillen aan Essent.
In Mozambique zijn 25 boerencoöperaties voor biomassa gestart. Aan 24 organisaties en in totaal 1.200 boeren zijn trainingen gegeven in het telen van Jatropha. Daarnaast zijn in 2008 nog eens 25 onderzoeksvelden voor Jatropha teelt opgezet. en zijn 22 coöperaties met de teelt gestart.
Solidaridad en Essent zijn samen een proefproject gestart met duurzame biomassa. Essent kocht 3.200 ton koffieschillen voor de elektriciteitcentrale van Essent in Geertruidenberg. Het verbranden van de schillen voorzag de hele vestingstad vier maanden van stroom. Het project kan in zes tot acht jaar doorgroeien tot 250.000 ton per jaar. En dan kunnen 100.000 huishoudens van stroom worden voorzien.
In 2009 zal één van de grootste importeurs van (bio)ethanol in Nederland overstappen op duurzame ethanol. Dat zorgt voor inkomensverbetering van duizenden boeren en arbeiders.
Samen met partners in Latijns Amerika houdt Solidaridad een vinger aan de pols bij grootschalige uitbreiding van suikerriet en sojaplantages. Wat gebeurt er met kleine boeren en inheemse volken? Hoe zijn de arbeidsomstandigheden? Wordt het milieu vervuild? We proberen organisaties te betrekken bij het opstellen van regels voor de productie van biomassa.
Wat moet er nog gebeuren
Biomassa zal - of we het nu willen of niet - een grote vlucht gaan nemen in de komende jaren.
De productie ervan is nog lang niet duurzaam. Solidaridad wil echter niet aan de kant blijven staan en (alleen maar) protesteren. We werken samen met grote producenten, exporteurs, handelaars en energiebedrijven. Ook als die nog maar voor een (heel klein) deel duurzaam zijn.
Dat klinkt als een compromis.
En dat is het ook.
Maar elke kleine stap richting duurzaamheid telt. Zeker omdat het om enorme hoeveelheden gaat.
Naast het werk van Solidaridad aan het verduurzamen van de huidige biomassaketens ondersteunen wij de ontwikkeling van 2e en 3e generatie biobrandstoffen (zoals diesel uit cellulose) en Jatropha.
Op beide gebieden is er nog veel te doen.
Wat kan jij doen
Kies voor groene stroom. Meld je huidige energieleverancier dat je wilt overstappen. Er zijn verschillende aanbieders.
Steun Solidaridad. Geef je op als donateur van Solidaridad.
Blijf op de hoogte van ons werk. Abonneer je op de e-mailnieuwsbrief.
Hoort zeg het voort. Hoe meer mensen van het bestaan van duurzame biomassa weten des te beter!
