Economische problemen
68.000 kilo goud en ruim een miljoen kilo zilver. Dat zou naar schatting de productie zijn van mijnbouw in het gebied rond de dorpen San Miguel Ixtahuacán en Sipacapa, in het departement van San Marcos.
Het zijn getallen die mijnbouwbedrijven razend enthousiast maken. 'We zijn zeer opgewonden over Marlin', zei de directeur van Glamis Gold in 2002, nadat zijn bedrijf de voorraden in het gebied had onderzocht. Glamis kreeg van de Guatemalteekse overheid toestemming voor de ontginning en de benodigde milieuvergunningen en in 2005 ging de productie van start.
Daarna kwam de mijn in handen van de Canadese firma Goldcorp. Die voorzag voor de lokale omgeving geen problemen. Integendeel: 'Het succes van Marlin, zowel commercieel als in de omliggende gemeenschappen, zal laten zien wat een positief effect mijnbouw kan hebben', meldt de website.
1. Beperkte werkgelegenheid
Het project levert banen op voor de lokale bevolking, in 2006 ruim 800, aldus Goldcorp. Volgens de Comissión de Paz y Ecologia (COPAE), die opkomt voor de bevolking, zijn het er echter maar 300. In een gebied met 40.000 inwoners zijn het bescheiden aantallen. En dan zijn er nog de opbrengsten, uiteraard de grote drijfveer voor de mijnbouwfirma. Gedurende de tienjarige levensduur van de mijn verwacht Goldcorp een winst van meer dan twee miljard dollar. Maar één procent van de winst blijft echter in Guatemala zelf. Onder de Canadese wet zou het bedrijf dertien procent van de winst aan de overheid moeten afdragen. Je kunt gerust spreken van goudroof.
2. Nationale economische ontwikkeling gehinderd
Volgens economen is het zwaar leunen op mijnbouw geen goede langetermijn strategie voor nationale economische ontwikkeling. De meeste landen die ‘gezegend’ zijn met minerale voorraden vertonen ook de langzaamste economische groeicijfers en de grootste armoede; de ‘vloek van de natuurlijke rijkdommen’. De economen Jeffrey Sachs en Andrew Warner bestudeerden 95 ontwikkelingslanden die minerale grondstoffen exporteerden tussen 1970 en 1990. Zij concludeerden dat hoe meer een land afhankelijk was van die export, hoe langzamer de groei van het Bruto Nationaal Product per hoofd was.
Veel landen exporteren bovendien de primaire grondstof en niet een bewerkt product dat veel meer toegevoegde waarde heeft en meer werkgelegenheid zou opleveren.
Een rapport van Oxfam Amerika meldt dat mijnbouw in de meeste ontwikkelingslanden heeft geleid tot een ‘spectaculair fiasco.’ Mijnbouw op zich is niet destructief', aldus het rapport, 'maar in landen met zwakke sociale, economische en politieke instituties zijn de overheid en de ondernemers corrupt en neemt de sociale spanning toe'. Marco Vinicio López Maldonado, hoofd van de COPAE, ziet een trieste parallel: 'Mijnbouw, armoede en inheemse volken vind je op dezelfde plaatsen. Dat geldt zeker voor San Miguel Ixtahuacán, een van de armste gemeentes van Guatemala, waar zeventig procent van de bevolking onder de armoedegrens leeft.'
3. Onvoldoende belastingafdracht
De olie-industrie draagt belasting af over de olie die door hen uit de grond wordt gehaald. De hoogte is afhankelijk van het type overeenkomst dat een bedrijf sluit met de overheid van het land waar de olie gewonnen wordt. Er zijn zogeheten production sharing agreements waar de overheid 85 procent van de door de oliemaatschappij opgepompte olie krijgt en dan nog eens belasting heft over de overgebleven vijftien procent die de oliemaatschappij krijgt. In andere gevallen betaalt een overheid mee aan kapitaalsinvesteringen of aan dagelijkse lopende kosten, en valt de belastingheffing lager uit. De maximale belastingafdracht van de mijnbouwindustrie bedraagt dertien procent. Meestal ligt het percentage lager. Montana Exploradora, de eigenaar van de Marlin-mijn, betaalde in eerste instantie geen belasting maar besloot in 2006, vrijwillig, loonbelasting te gaan betalen. Nu klopt het bedrijf zich op de borst: ‘wij zijn de grootste belastingbetaler van Guatemala’. Overigens geen kunst in een land waar niemand belasting afdraagt.
