Directeur Nico Roozen ontvangt koninklijke onderscheiding

Nico Roozen, directeur van Solidaridad, ontving op 25 oktober van minister Koenders een koninklijke onderscheiding. Hij werd benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau voor zijn jarenlange inzet voor een eerlijke handel in de wereld.

Nico Roozen richtte samen met Frans van der Hoff in 1987 Stichting Max Havelaar op. Sindsdien stond en staat hij aan de wieg van tal van andere organisaties die zorgen dat kleine ondernemers en landbouwers in ontwikkelingslanden een eerlijk inkomen krijgen. De uitreiking vond plaats tijdens de opening van de eerste Max Havelaar Fair Trade Week in Madurodam, Den Haag. Frans van der Hoff kreeg zijn koninlijke onderscheiding een dag eerder van de Nederlandse ambassadeur in Mexico Stad.

Speech van minister Koenders bij onderscheiding:

Dames en heren, zojuist hebben we de Fair Trade Week geopend. Maar weken verzetten geen bergen. Het zijn mensen die dat doen. Graag vraag ik daarom uw aandacht voor een man die zich met een bijna ongeëvenaarde inzet, enthousiasme en kunde sinds jaar en dag sterk maakt voor eerlijke handel: Nico Roozen.

Beste Nico, je staat bekend als een vernieuwer en autoriteit op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en duurzame handel. Samen met Frans van der Hoff ben je een internationale pionier geweest. Als ontdekker, ontwerper en initiatiefnemer van Max Havelaar veroverden jullie de wereld. Met Solidaridad als jouw basis.

Max Havelaar

Voor degenen die deze bijzondere geschiedenis niet kennen: in 1986 bracht Nico Roozen, als directeur van Solidaridad, een bezoek aan Frans van der Hoff, een Nederlander die samenwerkt met de koffieboeren in het zuiden van Mexico. Toen Nico de boeren vroeg wat Solidaridad voor hen zou kunnen betekenen, hadden allen een eenduidig antwoord: 'Wij willen geen hulp maar gewoon een eerlijke prijs voor onze koffie.' Twee jaar later, op 15 november 1988, werd het eerste pakje 'eerlijke koffie' op de Nederlandse markt geïntroduceerd. Frans en Nico richtten hiertoe de stichting Max Havelaar op. Tot dat eerste pakje Max-koffie was eerlijke koffie alleen verkrijgbaar via een netwerk van wereldwinkels.

Het keurmerk was wellicht de eerste succesvolle poging om de wereld van ontwikkelingssamenwerking samen te brengen met vooruitstrevende elementen binnen het bedrijfsleven. Max Havelaar bracht commerciële branders tot verkoop van fairtrade koffie via de gevestigde supermarkten. Het keurmerk is opgericht vanuit de gedachte dat kleine producenten zeer wel in staat zijn in hun levensonderhoud te voorzien, mits zij rechtstreeks toegang hebben tot de internationale markt en zij een eerlijke prijs krijgen voor hun product. Zo eenvoudig en zo briljant.

Nationale trots 

Het initiatief was zeer vernieuwend en kreeg navolging in vele Europese landen en daarna ook in Japan, Canada en de VS, Australië en Nieuw Zeeland. Inmiddels heeft het Fair Trade model zich ontwikkeld tot een model van betekenis in de internationale markt en is geconsolideerd in Fair Trade Labelling Oganisations International (FLO International). Multatuli schreef: 't Gebeurt zeer dikwijls dat we iets niet zien, omdat het te groot is.' Ik denk dat dat waar is. ABN Amro, KLM... voor mij is Max Havelaar een nationale trots. Een multinational in rechtvaardigheid. Zo groot dat we vaak vergeten hoe speciaal het is.

Wereldwijd is inmiddels voor meer dan 1 miljard euro aan fairtrade producten verhandeld. Van koffie, thee, cacao tot vers tropisch fruit. Van rijst en katoen tot honing. Geleverd door meer dan 500 gecertificeerde producentenorganisaties in meer dan 50 landen. Gezamenlijk vertegenwoordigen zij meer dan één miljoen producenten en profiteren via hen zo’n 5 miljoen mensen van Fair Trade.

Verbreding aanbod

Het was juist Nico die ijverde voor een verbreding van het aanbod aan eerlijke producten. Fair trade fruit via het mede door Nico opgerichte fruitimportbedrijf AgroFair. Waarmee fruitproducenten een fair share en een fair say kregen via aandeelhouderschap. Na een lange strijd tegen fruitmultinationals en het zeer verstorende Europese quotasysteem voor de import van bananen viert AgroFair nu haar tienjarig bestaan. De druk die hiervan uitgaat op andere producenten is indrukwekkend. AgroFair is niet meer het enige bedrijf dat fairtrade fruit importeert en op de markt brengt. Verschillende multinationals als Dole, Fyffes en Chiquita leveren inmiddels ook fairtrade fruit.

Daarna werd de modebranche veroverd. Met de oprichting van Kuyichi, een bijzonder trendy fair trade merk. Inmiddels wordt het merk verkocht naast gevestigde merken als G-Star en Diesel in 15 Europese landen en in Japan. Om de modelproductieketens goed over het voetlicht van de Europese consument te brengen, zijn met dank aan Nico verschillende Fairtrade merken opgebouwd. Naast Kuyichi bijvoorbeeld het baby- en kinderkledingmerk Imps & Elfs en het basics merk M'Braze dat werd gelanceerd in de Bijenkorf.

Om de formule te verbreden naar meerdere merken toe, is vervolgens het initiatief genomen een nieuw consumentenlabel te ontwikkelen: MADE-BY dat de mens achter het product in brengt bijvoorbeeld met shirts met de tekst 'T-shirt made by katoenboeren uit Benin'. Via een geraffineerd trace & tell-systeem krijgt de consument op deze manier de gelegenheid kennis te maken met de wereld van textiel en de modelketens in het bijzonder.

Mainstream 

En dan heb ik Nico's initiatieven om samen met anderen duurzame handel te verbreden tot de mainstream industrie nog niet eens genoemd. De ondernemingen waarbij Nico bij betrokken is en was waren talrijk en zeer professioneel en effectief. Maar altijd bleef Solidaridad zijn uitvalsbasis. De oprichting en opbouw van labels als Max Havelaar, Agrofair en Kuyichi vergden jaren van voorbereiding, investering en grote volharding. Voor de risico’s die daaraan inherent waren tekende Nico, niet zozeer op basis van calculatie, maar van visie en geloof in de zaak.

Als directeur van Solidaridad heeft hij een hoogwaardig team van medewerkers weten aan te trekken waaraan hij op inspirerende en even professionele wijze leiding geeft. Nico hanteert daarbij de filosofie dat de initiatieven van Solidaridad waar mogelijk dienen te zijn ingebed in bredere vormen van samenwerking, coalities en allianties. Nico heeft hiertoe een voor hem karakteristieke werkmethode ontwikkeld waarbij telkens het belang voor op staat van heel praktische, en werkbare interventiestrategieën met direct tastbare resultaten voor de participerende doelgroepen.

Ontwikkelingsbelang en bedrijfsvoering gaan samen

Samenwerking met kerken, het bedrijfsleven, de overheid, kennisinstellingen, andere ngo's, banken en particuliere verschaffers van participatiekapitaal staan hoog in het vaandel. Nico's geloof in het samengaan van het ontwikkelingsgezichtspunt met bedrijfsethiek en bedrijfseconomie verklaart het welslagen van initiatieven die zonder dit samengaan niet duurzaam van de grond zouden zijn gekomen. Zijn kennis van en begrip voor deze beide uitgangspunten (ontwikkelingsbelang en gezonde bedrijfsvoering) maken hem tot een belangrijke en veel gezochte gesprekspartner in dit veld, zowel nationaal als internationaal.

Deze inzet gaat gepaard met een vorm van bescheidenheid die nooit in het teken staat van persoonlijk belang. Als theoloog en heeft de heer Roozen steeds de mens centraal gesteld in zijn strijd tegen armoede en onrecht op de wereld.

Duurzame armoedebestrijding 

Beste Nico, armoede is voor jou, zoals je het eens formuleerde 'een aanklacht tegen de menselijke waardigheid'. Armoedebestrijding is voor jou pas duurzaam wanneer de rechtsstaat daadwerkelijk functioneert en de economische, sociale en culturele rechten van de mens worden erkend en gewaarborgd. Ik heb grote bewondering voor je onvermoeibare inzet en je volharding. En op de bergen die je hebt verzet. Ik vind het daarom een grote eer om je te mogen vertellen dat het Hare Majesteit heeft behaagd jouw werk te eren met een onderscheiding.