Waterputten op eiland der Weduwen

Matthijs Nieuwenhuis werkt voor Solidaridad en reist ter voorbereiding op een TV documentaire over chronisch nierfalen bij suikerrietkappers naar El Salvador en Nicaragua. Hier leest u over zijn bezoek aan Chichigalpa in Nicaragua.

“De mensen hier vinden mij nogal raar”. Zo begint mijn gesprek met Michael in Chichigalpa. De 17-jarige jongen doet er echt alles aan om niet te hoeven werken als suikerrietkapper. Hij spreekt een beetje Engels, gaat naar school en wil dolgraag in het toerisme werken. Het verhaal geeft me de nodige energie, want deze jongen is een bron van inspiratie in een gemeenschap die lamgeslagen lijkt door de dagelijkse aanwezigheid van de dood. Dat Michael zich hieraan probeert te ontworstelen maakt hem ‘anders’. Voor mij een prachtig voorbeeld na enkele zware dagen in de gemeenschap van Chichigalpa.

In de greep van suikerriet

Tien minuten nadat we enkele dagen eerder Chichigalpa inreden zagen we de eerste begrafenis, waarvan er dagelijks meerdere zijn. Chronisch nierfalen bij suikerrietkappers is hier de normaalste zaak van de wereld. 70 procent van de mannen is ziek, jongeren van 16 jaar weten dat ze zich in de jaren die komen gaan dood zullen werken op de velden als suikerrietkapper.

Een moeder vertelt me dat ze haar man en zoon is verloren. De ironie is dat deze moeder bleef werken voor het suikerrietbedrijf: “Er is geen ander werk”. Inmiddels is de vrouw zelf ziek, omdat haar nieren het langzaam opgeven en kan ze niet meer werken. En zo gaat het maar door. Iedereen die ik spreek is of ziek of heeft ouders, neven en vrienden verloren. De gemeenschap lijkt zonder hoop. “We zijn afval” zegt een 32-jarige man tegen mij. Hij is zwaar ziek, maar werkt door omdat zijn gezin te eten moet hebben. Dat hij daardoor snel achteruit zal gaan en vroeg sterft is voor hem een gegeven waar hij niet moeilijk over doet. Voor mij is deze acceptatie van de dood bijna niet te vatten.

Eerste veranderingen door ons project zichtbaar

Gelukkig zijn de eerste resultaten van het project al zichtbaar. Er zijn waterputten geslagen, waardoor mensen toegang hebben tot schoon en voldoende drinkwater, er is een gemeenschapshuis waar mensen informatie kunnen krijgen over de ziekte. Daarnaast worden Engelse lessen aangeboden, waardoor jongeren een kans hebben op een andere baan. Het zijn de eerste kleine maar belangrijke stappen van het project dat zich de komende jaren verder gaat ontwikkelen. Het geeft een voorzichtige blik op een andere toekomst.

De inspiratie van Michael

Ik ontmoet Connie en haar familie. Connie is een prachtige, lieve en warme vrouw. Al na 5 minuten sluit ik haar en haar familie in mijn hart. Haar man is ernstig ziek en zal niet lang meer leven. Toch werken haar zonen ook in het suikerrietveld als kapper. Twee van de vier hebben ook al een vroeg stadium van nierfalen. De derde zoon begint net, met grote tegenzin, aan zijn eerste echte seizoen in het veld.

Een paar dagen later horen we dat haar vader stervende is, ook al als gevolg van nierfalen. We rijden even langs om haar sterkte te wensen met het aanstaande overlijden van haar vader. Connie is omringd door haar familie. Daar ontmoet ik ook haar neef, het is de dezelfde 17-jarige Michael. Hij staat op het punt zijn opa te verliezen en wordt omringd door zijn al zieke neven. Hij kijkt om zich heen en vertelt me dat hij in het toerisme wil werken, ver weg van het chronisch nierfalen. Als ik hem vertel dat er Engels les wordt aangeboden in het gemeenschapshuis belooft hij me die te gaan volgen. Ik ben er trots op dat Solidaridad en ikzelf een beetje bij kunnen dragen. Maar Michael, omringd door rouwende familie, is voor mij de echte hoop op verandering in Chichigalpa. Hij kiest vastberaden zijn route, op weg naar een gezond leven. Na dagen vol verdriet en de constant aanwezige dood ontroert het me. Ieder mens verdient een kans, Michael is met zijn 17 jaar een bron van inspiratie.

Solidaridad project; Eiland der weduwen

In Centraal Amerika is chronisch nierfalen één van de voornaamste doodsoorzaken onder jonge mannen. Door de extreem zware arbeidsomstandigheden en hitte worden de nieren aangetast en dit is voor bijna iedereen in die regio dodelijk. Door de enorme werkloosheid en armoede is er meestal geen andere keuze dan dit werk te doen. Toch is de ziekte vrij eenvoudig te voorkomen, door voldoende drinkwater, pauzes en schaduw voor de suikerrietkappers.

Steun Nationale Postcode Loterij

Dankzij een bijdrage van de Nationale Postcode Loterij gaat Solidaridad nu samen met lokale partner La Isla Foundation iets doen aan deze arbeidsomstandigheden. Het project richt zich op de stad Chichigalpa, in het Westen van Nicaragua en op El Salvador, waar we een proef gaan doen met fatsoenlijke omstandigheden voor de arbeiders.

Naar school voor een betere toekomst

Solidaridad wil de omstandigheden voor suikerrietkappers verbeteren en potentiële suikerrietkappers een opleiding geven, zodat zij perspectief krijgen op ander, gezonder werk en dus een betere toekomst.