In het dorp Nitaldoba in het noorden van Bangladesh hebben 100 vrouwen een thee coöperatie opgericht die hun leven ingrijpend verandert. Door samen met de hand hoogwaardige groene theebladeren te plukken, hebben de leden van de Alo Chaya-coöperatie een bedrijf opgebouwd dat echt van hen is, en een weg uit de armoede gevonden die ze zelf hebben gekozen.
In de vroege ochtenden heerst er een bijzondere stilte in Nitaldoba. Het dorp ligt in de upazila Baliadangi, in Thakurgaon, te midden van uitgestrekte landbouwvlaktes in het noorden van Bangladesh. Hier, tussen de maïs- en rijstvelden, zijn langzaam theetuinen tot bloei gekomen – en vandaag de dag bepalen zij de economische contouren van deze regio.
Vroeg in de ochtend, rond zeven uur, als de mist nog niet is opgetrokken, zijn de vrouwen al in de theetuin. Ze komen in kleine groepjes aan en verspreiden zich over de rijen lage, gesnoeide theestruiken die zich voor hen uitstrekken. Met vaardige, vaste handen die geduld hebben geleerd, beginnen ze te plukken – niet met een schaar of machines, maar met de hand.
Vrouwen vangen de vroege ochtendzon op een landgoed (Foto: medewerker Solidaridad/P2P-programma)
Tegen de middag hebben ze hun manden gevuld en zijn ze naar huis teruggekeerd om te koken, met hun kinderen te zijn en hun vee te verzorgen. Maar elke ochtend, gedurende die vier tot vijf uur, gebeurt er iets belangrijks tussen de rijen in de tuinen.
Dit is het verhaal van hoe de vrouwen van Nitaldoba de krachten hebben gebundeld om de thee-economie van de regio nieuw leven in te blazen.
De zaadjes zaaien
“In dit gebied zijn de meeste gezinnen arm en leven ze van de landbouw. We hebben gezien dat mannen deze last niet in hun eentje kunnen dragen, vooral omdat vrouwen, die voor het huishouden zorgen en de kinderen opvoeden, ook van hen afhankelijk zijn.”
Faizul Islam, voorzitter en algemeen directeur van Green Field Tea Industries Ltd.
Het idee om de vrouwen van Nitaldoba te betrekken bij de dagelijkse gang van zaken in de theesector ontstond toen Faizul medewerkers van Solidaridad in Panchagarh ontmoette. „De vraag die we ons stelden was simpel: wat kunnen we doen om de gemeenschap om ons heen echt te veranderen?”, zegt Faizul Een korte reis naar China maakte hem duidelijk dat er in de noordelijke regio’s van Bangladesh tegen relatief lage kosten hoogwaardige groene thee kon worden verbouwd. Faizul besloot bovendien dat de productie zou worden verzorgd door vrouwen uit de gemeenschappen die in de buurt van de theeplantages van Green Field wonen.
Samenwerking met Solidaridad
Het was dat beslissende gesprek tussen de medewerkers van Solidaridad en Faizul dat uiteindelijk leidde tot een samenwerking tussen Solidaridad en Green Field in het kader van het Pathways to Prosperity (P2P)–Theeproject in 2024. Het project wordt ondersteund door het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken. Begin 2025 bereikte de samenwerking een belangrijke mijlpaal met het besluit om in Nitaldoba een door vrouwen geleide coöperatie op te richten: de Alo Chaya Khudro Cha Utpadonmukhi. Wat de coöperatie echt onderscheidt, is het feit dat de vrouwen eigenaar zijn van de productiemiddelen en daar zelf de zeggenschap over hebben. Niet de fabriek. Niet de organisatie.
Coöperatieleden op weg naar de theetuinen. (Foto met dank aan K. M. Faisal Naeem)
Dit is heel groot in Nitaldoba, waar vrouwen vaak niet kunnen profiteren van de opbrengst van hun (landbouw)werk. Zij zijn misschien wel degenen die gewassen (zoals rijst, maïs, chilipepers en uien) verbouwen op het land van hun familie, maar het inkomen uit de landbouwactiviteiten gaat steevast naar de mannen. En zelfs dan is het gewoonweg niet genoeg. De 30-jarige Furti Rani, algemeen secretaris van de coöperatie, zegt: “Ik ben voor mijn 18e getrouwd en kreeg al snel een zoon. Mijn man werkte als dagloner op andermans percelen. We waren vroeger heel arm. [Daarom] ben ik ook gaan werken [als dagloner], maar het was nooit genoeg.”
“Dit zijn vrouwen die vroeger met armoede te maken hadden en voortdurend op zoek waren naar manieren om geld te verdienen. Daarom hebben de vrouwen zelf contact met ons opgenomen toen we onze visie uiteenzetten, omdat ze graag mee wilden doen. Ze hadden precies op zo’n kans gewacht.”
Een samenwerkingsmodel
Solidaridad ondersteunt de coöperatie met trainingen over goede pluktechnieken. Daarnaast heeft de organisatie apparatuur voor de theeverwerking aangeschaft voor de groep en deze volledig in eigendom van de groep overgedragen. Green Field verwerkt en verkoopt de thee, waardoor deze ver buiten Thakurgaon terechtkomt. Het bedrijf heeft een overeenkomst gesloten met Shwapno, een van de grootste supermarktketens van Bangladesh, om hun thee (waarvan vier groene en orthodoxe variëteiten) in 860 winkels in het hele land. Het is bemoedigend dat hun winkel op de luchthaven van Dhaka regelmatig uitverkocht raakt.
Vrouwen in de theefabriek sorteren verse bladeren afkomstig van plantages. (Foto met dank aan K. M. Faisal Naeem)
Gemotiveerd blijven
Door zich te verenigen in de coöperatie Alo Chaya hebben de vrouwen hun stem laten gelden en hun onderhandelingspositie versterkt. Dit is van groot belang als het gaat om een zo cruciaal onderwerp als lonen.
Toen de vrouwen besloten dat ze een beter loon verdienden, benaderden ze de fabriek niet individueel. Ze organiseerden zich. “We hebben de eis als coöperatie gesteld, op een systematische manier”, zegt Furti. “We zijn met Solidaridad om de tafel gaan zitten, hebben hen overtuigd – en via hun contactpersoon heeft de coöperatie contact opgenomen met Green Field.” Het loon steeg – van 40 BDT (0,28 euro) per kg met de hand geplukte bladeren naar 50 BDT (0,35 euro).
“Hoe harder we werken en hoe beter de bladeren zijn die we leveren, hoe meer winst de fabriek maakt”, zegt Furti. “Dat betekent meer inkomen voor ons. En dat werkt heel motiverend.”
Dankzij deze gezamenlijke actie hebben de leden van de groep hun jaarlijkse spaargeld gemiddeld met 18.000 BDT (125,90 euro) weten te verhogen.
“De oprichting van deze door vrouwen geleide coöperatie is een mijlpaal op het gebied van gendergelijkheid, waardoor vrouwen een stevige plaats krijgen binnen de formele thee keten.”
Selim Reza Hasan, Country Manager – Bangladesh, Solidaridad